×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

true
    امروز  جمعه - ۲۶ مرداد - ۱۳۹۷  
true


true

عبدالحسین زرین کوب بسيار متواضع٬ مهربان و برای کسانی که اهل مطالعه و تحقيق بودند بسيار مددکار بود. هيچگونه بخل علمی در زرین کوب ندیدم و هر بار که به یاد او میافتم روحم با حسرت عجين میشود؛ برای اینکه هميشه با خود میگویم از او بسيار بيشتر از این هم میشد بهره گرفت…

عبدالحسین زرین کوب : از دو قرن سکوت تا کوچه رندان

«زرین کوب بسيار متواضع٬ مهربان و برای کسانی که اهل مطالعه و تحقيق  بودند بسيار مددکار بود. هيچگونه بخل علمی در زرین کوب ندیدم و هر بار که به یاد او میافتم روحم با حسرت عجين میشود؛ برای اینکه هميشه با خود میگویم از او بسيار بيشتر از این هم میشد بهره گرفت. البته من تا می توانستم از حضورش بهرهمند شدم و در تمامی کلاسهایی که تشکيل می داد چه در مقطع فوق ليسانس و چه در مقطع دکتری شرکت می کردم. اما با وجود این٬ باز هم این حسرت را دارم. با ضرس قاطع میگویم کسانی که امروز به عنوان استادان تراز اول زبان و ادبيات فارسی مشهورند تا به حال یک پاراگراف مثل دکتر «زرین کوب» ننوشته اند نه به لحاظ اتقان علمی و نه به لحاظ بلاغت و فصاحتی که او در نگارش داشت.» (مصطفی ملکیان)
زندگی و زمانه عبدالحسین زرین کوب
عبدالحسین زرین‌کوب در ۲۷ اسفند سال ۱۳۰۱ در بروجرد متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در زادگاه خویش به پایان برد. تحصیل در دوره ی متوسطه را تا پایان سال پنجم متوسطه در بروجرد ادامه داد و به‌دنبال تعطیلی کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر، برای ادامه ی تحصیل به تهران رفت. این بار رشته ی ادبی را برگزید و در سال ۱۳۱۹ تحصیلات دبیرستانی را به پایان برد. سال بعد به بروجرد بازگشت و به تدریس در دبیرستان‌ های خرم‌آباد و بروجرد پرداخت. در این دوران، درس‌ های مختلف از تاریخ و جغرافیا و ادبیات فارسی تا عربی و فلسفه و زبان خارجی را تدریس می‌کرد. در همین دوره، نخستین کتاب او به نام فلسفه، شعر یا تاریخ تطور شعر و شاعری در ایران در بروجرد منتشر شد.

در سال ۱۳۲۴، پس از آن‌که در امتحان ورودیِ «دانشکده علوم معقول و منقول» و «دانشکده ادبیات» حائز رتبه ی اول شده ‌بود، وارد رشته ی ادبیات فارسی دانشگاه تهران شد. در سال ۱۳۲۷، دوره ی لیسانس ادبیات فارسی را با رتبه ی اول به پایان رساند، و سال بعد وارد دوره ی دکتری رشته ی ادبیات دانشگاه تهران شد. در سال ۱۳۳۴ از رساله ی دکتریِ خود با عنوان نقد شعر، تاریخ و اصول آن، که زیرنظر بدیع‌الزمان فروزانفر تألیف شده‌بود، با موفقیت دفاع کرد. دکتر زرین‌کوب در سال ۱۳۳۰ در کنار عده‌ای از فضلای عصر، همچون محمد معین، پرویز ناتل خانلری، غلامحسین صدیقی و عباس زریاب خویی برای مشارکت در طرح ترجمه ی مقالات دائرةالمعارف اسلام (چاپ هلند) دعوت شد.

از سال ۱۳۳۵ با رتبه ی دانشیاری کار خود را در دانشگاه تهران آغاز کرد و عهده‌دار تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و تاریخ تصوف در دانشکده‌ های ادبیات و الهیات شد. دکتر زرین‌کوب چندی نیز در «دانشسرای عالی تهران» و «دانشکده ی هنرهای دراماتیک» به تدریس پرداخت. وی از سال ۱۳۴۱ به‌ بعد، در فواصل تدریس در دانشگاه تهران، در دانشگاه‌ های آکسفورد و در سال‌های ۱۳۴۷ تا سال ۱۳۴۹ در آمریکا به‌ عنوان استاد میهمان در دانشگاه‌های کالیفرنیا و پرینستون به تدریس پرداخت.

زندگی و زمانه عبدالحسین زرین کوب
عبدالحسین زرین کوب و قمر آریان

دکتر زرین کوب در سال ‌های ورودش به دانشکده، با خانم قمر آریان آشنا شد. قمر آریان، در گفت‌وگویی که در سال ۱۳۸۳، در روزنامه ی جام جم چاپ شد، تعریف کرد که آشنایی آن‌ها در فضای دانشکده نزدیک به ۹ سال ادامه یافته ‌بود، تا آن‌که سرانجام عبدالحسین زرین‌کوب، که سی‌ساله شده ‌بود، از آریان خواستگاری کرد.

آریان و زرین‌کوب در سال ۱۳۳۲ با هم ازدواج کردند و تحصیلات خود را در مقطع دکتری نیز ادامه دادند. (زرین‌کوب نفر اول و آریان نفر دوم در کنکور دکتری بود) و پس از فارغ‌التحصیلی، سال‌های سفرشان آغاز شد. قمر آریان سال‌های بسیاری را همراه با همسرش در هند، چندین کشور اروپایی و عربی و لبنان گذراند.

دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در ۲۴ شهریور ۱۳۷۸ در ۷۷سالگی در تهران درگذشت.

زندگی و زمانه عبدالحسین زرین کوب
گفتارهایی درباره دکتر زرین کوب (به نقل از پژوهشگران معاصر ایران)

عبدالحسین زرین کوب را نباید به دیده ی یک ادیب سنتی – بهترین نمونه اش بدیع الزمان فروزانفر- نگریست، گرچه هر آنچه از چنان ادیبی انتظار می رود دارا بود؛ و نیز نباید به او به عنوان یکی از بهترین محصولات دانشکده ی ادبیات تهران نگاه کرد. زرین کوب از این هم بیشتر بود…

زرین کوب آگاه از درونه ی فرهنگ و تمدن غرب است. همین دوسویه بازنگریستن و جامعیت در شناخت است که او را بر می انگیزد تا بیندیشد که چگونه می توان فرهنگ امروز ایران را، که در واقع آمیزه ای است از فرهنگ سنتی و فرهنگ مغرب زمین، سرو سامان داد و به هنجارتر کرد و به همین دلیل است که می بینیم زرین کوب، در بسیاری از سخنرانی ها و مقالاتش، بحث غرب گرایی و غرب گریزی، چند و چون فرهنگ ملی، راه های وام گیری فرهنگی از غرب و مسانلی از این دست را پیش کشید.

زندگی و زمانه عبدالحسین زرین کوب
زرین کوب مورخی است ادیب و ادیبی است مورخ. او تاریخ را که پیوندی نزدیک با علوم انسانی دارد با سبک فاخر و هنرمندانه ای که از احاطه ی او بر ادب پارسی حکایت دارد عرضه می کند.

وقتی در مصاحبه ای از زرین کوب پرسیدند کدام یک از آثارش را بیشتر دوست دارد؟ [باخنده]  شاید دو قرن سکوت، دو قرن سکوت اولین کتاب من بود در سال ۱۳۲۹ تا ۱۳۳۵ نوشته و چاپ شد و خیلی هم سر و صدا ایجاد کرد و هنوز آن سر وصدا ها باقی است. چون من تاریخ را به صورت عام در ذهن داشتم . وقتی گفته می شد تاریخ. در نظر من، تاریخ عبارت بود از مجموعه  ی جامعه ی قبل از عصر من یا جوامعی که، قبل از عصر من، اسلام در آنجاها ظهور کرده بود. وقتی  می گفتم مثلاً جامعه ی یک نسل قبل از من تا ده نسل، تا بیست نسل قبل از من ادامه پیدا می کرد…. که به شکل تاریخ با آنها برخورد می کنم.

اما همان طور که استاد ملکیان اشاره کرده است: «کسانی که امروز به عنوان استادان تراز اول زبان و ادبيات فارسی مشهورند تا به حال یک پاراگراف مثل دکتر «زرین کوب » ننوشته اند نه به لحاظ اتقان علمی و نه به لحاظ بلاغت و فصاحتی که او در نگارش داشت» و جای خالی زرین کوب در قلمرو فرهنگ ایران به این زودی پر نخواهد شد.

زندگی و زمانه عبدالحسین زرین کوب

آثار مکتوب برجای مانده از دکتر عبدالحسین زرین‌کوب فهرست بلندی است که سبب حیرت خواننده از همت و دانش وی می‌شود:

تالیفات در حوزه شعر و ادبیات:

• ۱۳۲۳ فلسفه شعر
• ۱۳۳۸ نقد ادبی
• ۱۳۴۳ با کاروان حله (مجموعه‌ای از نقد ادبی)
• ۱۳۴۶ شعر بی‌دروغ، شعر بی‌نقاب
• ۱۳۴۹ از کوچه رندان (بحث و بررسی و نقد اشعار حافظ)
• ۱۳۶۳ سیری در شعر فارسی (بحثی انتقادی در شعر فارسی و تحول آن با نمونه‌هایی از شعر شاعران)
• ۱۳۶۴ سِرّ نی (نقد و شرح تحلیلی و تطبیقی مثنوی معنوی)
• ۱۳۶۶ بحر در کوزه (نقد و تفسیر قصه‌ها و تمثیلات مثنوی معنوی)
• ۱۳۷۰ پله‌پله تا ملاقات خدا (دربارهٔ زندگی، سلوک، و اندیشه مولانا. و نیز نحوه آشنایی با شمس تبریزی و چگونگی اثرپذیری روحی و طوفان تصوفی که در وی عارض گردید و نیز اطلاعات باارزشی در مورد کودکی و نوجوانی مولانا و نیز شرح احوالات شاگردان معروفش حسام‌الدین چلبی و صلاح‌الدین زرکوب)
• ۱۳۷۲ پیر گنجه در جستجوی ناکجاآباد (شرح حال نظامی گنجوی و بررسی اشعار و آثار وی و نیز شرح تفصیلی تاریخ آن دوران)
• ۱۳۷۲ آشنایی با نقد ادبی
• ۱۳۷۵ از گذشته ادبی ایران
• ۱۳۷۷ از نی نامه
• ۱۳۷۸ دیدار با کعبه جان (درباره زندگی و آثار و اندیشه خاقانی)
• ۱۳۸۱ نامور نامه (درباره فردوسی و شاهنامه)

تالیفات در حوزه تاریخ ایران:

• ۱۳۳۰ دو قرن سکوت (درباره اتفاقات تاریخی دو سده بعد از حمله اعراب به ایران)
• ۱۳۴۳ تاریخ ایران قبل از اسلام
• ۱۳۴۳ تاریخ ایران بعد از اسلام
• ۱۳۵۴ فتح عرب در ایران
• ۱۳۶۴ تاریخ مردم ایران (دو جلد)
• ۱۳۷۳ روزگاران (تاریخ ایران از آغاز تا سقوط سلطنت پهلوی)
• ۱۳۷۵ دنباله روزگاران ایران، تاریخ ایران از آغاز تا سقوط سلطنت پهلوی
• ۱۳۷۵ روزگاران دیگر
• ۱۳۸۶ آشنایی با تاریخ ایران

تالیفات در حوزه تاریخ اسلام:

• ۱۳۴۶ بامداد اسلام
• ۱۳۴۸ کارنامه اسلام

تالیفات در حوزه اندیشه:

• ۱۳۴۲ ارزش میراث صوفیه
• ۱۳۵۳ فرار از مدرسه
• ۱۳۵۷ جستجو در تصوف ایران
• ۱۳۶۹ در قلمرو وجدان (سیری در عقاید، ادیان و اساطیر)
• ۱۳۷۷ شعله طور

آثار برجای مانده در حوزه ترجمه متون:

• ۱۳۲۶ بنیاد شعر فارسی
• ۱۳۲۸ ادبیات فرانسه در قرون وسطی
• ۱۳۲۸ ادبیات فرانسه در دوره رنسانس
• ۱۳۳۲ شرح قصیده ترساییه خاقانی
• ۱۳۳۷ فن شعر ارسطو
• ۱۳۵۷ ارسطو و فن شعر

مجموعه مقالات:

• ۱۳۵۱ یادداشت‌ها و اندیشه‌ها
• ۱۳۵۳ نه شرقی، نه غربی، انسانی
• ۱۳۵۶ از چیزهای دیگر مجموعه چند یادداشت پراکنده
• ۱۳۶۳ با کاروان اندیشه
• ۱۳۶۵ دفتر ایام، مجموعه گفتارها، اندیشه‌ها، و جستجوها
• ۱۳۶۸ نقش بر آب، جستجویی چند در باب شعر حافظ، گلشن راز، گذشته نثر فارسی و ادبیات تطبیقی
• ۱۳۷۶ حکایت همچنان باقی
• ۱۳۴۷ تک درخت
• ۱۳۵۴ تاریخ در ترازو

 

  آلبوم :

 


true
true
false
false

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

true

آدرس

تهران ؛ خیابان نواب ، خیابان رودکی جنوبی ، تقاطع رودکی _مرتضوی ، کوچه توانا ، پلاک 4 ، طبقه 3 ، واحد 8

تلفن

07433229736
09010156001
09034561166

ایمیل

newsmola@yahoo.com

رفتن به نوارابزار